Bronte to niewielkie sycylijskie miasteczko położone na zboczach Etny, którego nazwa jest dziś nierozerwalnie związana z jednym produktem: pistacchio (pistacja).😊💚

Tutejsze Pistacchio Verde di Bronte DOP nazywane jest l’oro verde, czyli „zielonym złotem”, i trudno o lepszy przydomek, bo pistacje są jednym z największych skarbów tego regionu. Chroniona strefa produkcji Pistacchio Verde di Bronte DOP obejmuje tereny gmin Bronte, Adrano i Biancavilla, położone na wysokości od 400 do 900 metrów.

💚 Ale skąd właściwie pistacje wzięły się na Sycylii? Historia zaczęła się na długo przed tym, zanim ktokolwiek pomyślał o gelato al pistacchio.😄 Roślina zwana „pistacia vera”, czyli pistacją właściwą, wywodzi się z obszarów Azji Zachodniej i Środkowej, a na Sycylię trafiła dzięki Arabom, którzy rozpoczęli podbój wyspy w IX wieku. To właśnie oni przywieźli ze sobą pistacje i zaczęli rozwijać ich uprawę na Sycylii. Ślady tej historii znajdziemy zresztą w samym języku: sycylijskie określenia pistacji, takie jak frastuca, oraz drzewa pistacjowego - frastucara - wywodzą się z języka arabskiego.

Roślina znalazła na wyspie bardzo dobre warunki, a szczególnie dobrze przyjęła się na terenach położonych u stóp Etny. W okolicach Bronte drzewa pistacjowe rosną na wulkanicznym podłożu, a specyficzne warunki tego obszaru stały się jednym z elementów wyjątkowo silnego związku pistacji z tym miejscem.

Bronte nie jest jednak jedynym pistacjowym punktem na mapie Sycylii. Uprawy znajdziemy również w innych częściach wyspy, a Pistacchio di Raffadali, produkowany w rejonie Agrigento, także posiada oznaczenie DOP (demoninazione di orogine protetta).

🍝 Jeśli pistacje kojarzą Ci się przede wszystkim z deserami, na Sycylii szybko można zmienić zdanie. Oczywiście znajdziemy tam gelato al pistacchio, crema di pistacchio, ciasta, ciasteczka czy słynne cannoli z pistacjami, ale możliwości na tym zdecydowanie się nie kończą. Pistacje trafiają również do dań wytrawnych. Popularne jest pesto di pistacchio, podawane przede wszystkim z makaronem, a pistacje łączy się również z serami, mięsem, rybami i wędlinami. Krótko mówiąc, jeśli da się coś posypać pistacjami, na Sycylii istnieje spora szansa, że ktoś już na to wpadł.😂💚

🎉 Właśnie w ten weekend Bronte celebruje swoje oro verde, ponieważ trwa XXXV Sagra del Pistacchio di Bronte. W 2026 roku wydarzenie odbywa się podczas dwóch weekendów: 25–27 września oraz 2–4 października. Przez te kilka dni centrum Bronte zamienia się w prawdziwe pistacjowe miasteczko. Są banchi gastronomici, degustacje, show cooking, koncerty, występy, inicjatywy kulturalne oraz atrakcje dla dzieci. W programie pierwszego weekendu znalazły się między innymi degustacja lodów z Pistacchio Verde di Bronte DOP, show cooking poświęcone sycylijskiemu cannolo, parada tradycyjnych carretti siciliani, czyli bogato zdobionych sycylijskich wozów, oraz spotkanie poświęcone roli pistacji z Bronte w turystyce.

👉 Więcej informacje o wydarzeniu znajdziesz TUTAJ.

🗣️ A na koniec: „pistakkjo” czy „pistaczio”!😉 Skoro mówimy o pistacjach, trzeba jeszcze rozprawić się z jednym bardzo częstym błędem w wymowie.😊

Po włosku pistacja to: 🇮🇹 il pistacchio, a pistacje: 🇮🇹 i pistacchi.

W obu słowach połączenie -cch- jest bardzo ważne, ponieważ h sprawia, że c zachowuje twarde brzmienie „k”. Dlatego pistacchio wymawiamy z dźwiękiem „k”, a nie jak „pistaczio”.😊

Ten sam mechanizm spotkasz również w słowach typu:

- occhio - oko,
- vecchio - stary,
- specchio - lustro.

Jeśli więc po przeczytaniu tej części przyszła Ci ochota na coś pistacjowego, pozostaje już tylko zamówić:

🍦 Vorrei un gelato al pistacchio, per favore.

Najlepiej oczywiście w Bronte.😄💚🇮🇹