Cui to niewielkie słowo, które pozwala nam budować po włosku zdania złożone bez powtarzania tego samego rzeczownika. Jest zaimkiem względnym (pronome relativo) i odnosi się do osoby, rzeczy, miejsca czy pojęcia, o których już wcześniej wspomnieliśmy.
Spójrz na dwa proste zdania:
- Lavoro con una ragazza italiana. - Pracuję z pewną Włoszką.
- La ragazza italiana vive a Roma. - Ta Włoszka mieszka w Rzymie.
Możemy oczywiście zostawić je osobno, ale możemy też połączyć obie informacje:
- La ragazza italiana con cui lavoro, vive a Roma. - Włoszka, z którą pracuję, mieszka w Rzymie.
I tutaj właśnie pojawia się cui. Zastępuje ono wspomnianą osobę lub rzecz w drugiej części zdania, kiedy jest ona połączona z czasownikiem za pomocą przyimka.
Bo zobacz, w naszym przykładzie mamy:
👉 lavorare con qualcuno - pracować z kimś.
Dlatego przyimek con zostaje z nami również po połączeniu zdań:
Lavoro con questa ragazza.
⬇️
la ragazza con cui lavoro
Ten sam mechanizm działa z innymi przyimkami:
- Questo è il libro di cui ti ho parlato. - To książka, o której Ci mówiłem/am.
bo:
👉 parlare di qualcosa - mówić o czymś.
- Lei è la persona a cui ho scritto. - To osoba, do której napisałem/am.
bo:
👉 scrivere a qualcuno - pisać do kogoś.
- Roma è la città in cui sono nato/a. - Rzym to miasto, w którym się urodziłem/am.
bo:
👉 nascere in una città - urodzić się w jakimś mieście.
⚠️ Możemy więc spotkać połączenia ze wszystkimi przyimkami prostymi:
- di cui, a cui, da cui, in cui, con cui, su cui, per cui, tra/fra cui.
A przyimek wynika z czasownika albo konstrukcji, której chcemy użyć:
parlare di - mówić o → di cui,
scrivere a - pisać do → a cui,
vivere in - mieszkać / żyć w → in cui,
uscire con - wychodzić / spotykać się z → con cui,
contare su - liczyć na → su cui.
Dlatego jeśli nie wiesz, czy powiedzieć di cui, a cui czy może con cui, wróć na chwilę do prostego zdania i sprawdź, jakiego przyimka potrzebował(a)byś bez cui.
👀 A czy CUI się odmienia? Tutaj dobra wiadomość: nie!😄 Cui jest nieodmienne, więc nie interesuje go ani rodzaj, ani liczba tego, do czego się odnosi:
- la ragazza con cui lavoro,
- i ragazzi con cui lavoro,
- il libro di cui parlo,
- le città in cui ho vissuto.
Za każdym razem zostaje nam po prostu cui.
🗣️ Tylko jak to słowo poprawnie przeczytać? Tutaj zaczynają się schody.😅 Zapis jest krótki, ale cui bardzo często sprawia uczącym się problem z wymową.
Czytamy je jako dwie sylaby, a nie jako jedną: cu-i. Początkowe „c” przed „u” ma twarde brzmienie, czyli odpowiada polskiemu „k”, a akcent pada na „u”.
💡 Co więc warto zapamiętać? Kiedy budujesz zdanie z cui, najpierw pomyśl o zwykłej konstrukcji:
🇮🇹 Parlo di questo libro.
⬇️
🇮🇹 Il libro di cui parlo…
To właśnie ona podpowie Ci, jaki przyimek powinien pojawić się przed cui. Samo cui jest pod tym względem bezproblemowe - nie odmienia się i nie wybiera sobie przyimka. Całą robotę trzeba zrobić przed nim.😊
