Wyobraź sobie jesienny poranek w Umbrii. Wzgórza pokryte gajami oliwnymi, kamienne uliczki małych miasteczek, a w powietrzu zapach świeżo opiekanego chleba. Na stole pojawia się chrupiąca bruschetta, a na niej kilka kropel intensywnie zielonej, świeżo wytłoczonej oliwy…😍 Właśnie tak smakuje włoska jesień!

🫒 Od 17 października do 15 listopada w Umbrii odbywa się już 29-ta edycja Frantoi Aperti, czyli dosłownie „Otwartych Tłoczni Oliwy” - wyjątkowego wydarzenia poświęconego świeżo tłoczonej oliwie z tegorocznych zbiorów.

Przez pięć kolejnych weekendów lokalne tłocznie, czyli frantoi (liczba pojedyncza: frantoio), otwierają swoje drzwi dla odwiedzających. Można zajrzeć do środka, zobaczyć, jak powstaje oliwa, porozmawiać z producentami i oczywiście spróbować olio nuovo, czyli oliwy z tegorocznych zbiorów. 

Ale to nie wszystko! W programie są także spacery wśród drzew oliwnych, wycieczki rowerowe, wydarzenia muzyczne i spotkania w urokliwych umbryjskich miasteczkach. 

To świetna okazja, żeby poznać Włochy od ich spokojniejszej, bardziej lokalnej strony.🍃

⚙️ A czy zastanawiałeś/aś się kiedyś, jak właściwie powstaje oliwa?😊 Jej produkcja zaczyna się oczywiście na drzewie oliwnym, ale droga od owocu do butelki składa się z kilku etapów:

1. Raccolta delle olive - zbiór oliwek:🌳 jesienią dojrzałe oliwki zbiera się ręcznie lub przy pomocy specjalnych urządzeń. Pod drzewami często rozkłada się siatki, na które spadają owoce.

2. Lavaggio - mycie: zebrane oliwki trafiają do tłoczni, gdzie usuwa się z nich liście, gałązki i inne zanieczyszczenia, a następnie dokładnie się je myje.

3. Frangitura - rozdrabnianie:⚙️ całe oliwki, razem z pestkami, są rozdrabniane na gęstą pastę. Dawniej wykorzystywano do tego ciężkie kamienne żarna, dziś najczęściej robią to nowoczesne maszyny.

4. Gramolatura - mieszanie pasty: pastę powoli się miesza, aby drobne kropelki oliwy mogły się ze sobą połączyć. To ważny etap przygotowujący ją do oddzielenia od pozostałych składników.

5. Estrazione - oddzielanie oliwy:🫒 na koniec oliwę oddziela się od wody i resztek miąższu, najczęściej za pomocą wirówki. I powstaje świeża oliwa, którą można następnie przefiltrować lub pozostawić niefiltrowaną.

Dobrej jakości świeża oliwa może mieć wyraźnie owocowy aromat, lekko gorzki smak i charakterystyczną pikantność w gardle. To nie wada, lecz często oznaka obecności naturalnych związków pochodzących z oliwek!

A najprostszy sposób, żeby ją docenić? Kawałek opieczonego chleba, odrobina oliwy i ewentualnie szczypta soli. Właśnie dlatego podczas Frantoi Aperti króluje bruschetta all’olio nuovo.🍞💚

🇮🇹 Attenzione! Oliva to nie oliwa!😊 

A teraz mała językowa pułapka, w którą bardzo łatwo wpaść!😅 Ponieważ po polsku mówimy „oliwa”, odruchowo chcemy powiedzieć po włosku oliva. Tyle że… oliva po włosku oznacza oliwkę, czyli owoc, a nie oliwę! Zapamiętaj więc:

- l'oliva - oliwka (owoc),

- le olive - oliwki (owoce),

- l'olio - olej,

- l'olio d'oliva - oliwa (z oliwek),

- l'olio extravergine di oliva - oliwa z oliwek najwyższej kategorii, extra virgin,

- l'olio EVO - popularny skrót od olio extravergine di oliva.

We Włoszech bardzo często zobaczysz na butelkach, w sklepach czy restauracjach właśnie określenie olio EVO. Teraz już wiesz, co się pod nim kryje!😊

💡 I jeszcze jedna ciekawostka: gdy Włosi mówią po prostu olio w kontekście gotowania, zwykle mają na myśli właśnie oliwę. Jeśli chodzi o inny olej, zwykle doprecyzowują jego rodzaj, np. olio di girasole - olej słonecznikowy.

🍃 Wydarzenie Frantoi Aperti to coś więcej niż degustacja oliwy. To spotkanie z włoską tradycją, ludźmi, którzy od pokoleń zajmują się uprawą oliwek, i kuchnią, w której najprostsze składniki potrafią smakować wyjątkowo.

Jeśli jesienią wybierasz się do Umbrii, koniecznie sprawdź program wydarzenia!

👉 TUTAJ.

A jeśli zostajesz w domu, może przygotujesz dziś własną bruschettę all'olio EVO? W końcu odrobina Italii może zagościć także na Twoim talerzu! 😊🇮🇹

Buon appetito e viva l'olio nuovo!💚